ในห้องจัดแสดงพิพิธภัณฑ์สิรินธร เราเห็นไดโนเสาร์ตั้งเต็มตัว แต่พอไปถึงหลุมขุดภูกุ้มข้าว ภาพที่เห็นคือชิ้นกระดูกสีเข้มเรียงอยู่ในชั้นหิน เรื่องสนุกของที่นี่อยู่ตรงช่องว่างระหว่างสองภาพ นักวิจัยอ่านหลักฐานจากกระดูกอย่างไรจึงรู้ว่าสัตว์มีรูปร่างแบบไหน กรมทรัพยากรธรณีสำรวจและอนุรักษ์แหล่งฟอสซิลแห่งนี้ในอำเภอสหัสขันธ์ ก่อนพัฒนาเป็นพิพิธภัณฑ์ที่เปิดอย่างเป็นทางการในปี 2551 คู่มือนี้รวบรวมข้อมูลสำหรับจัดทริปเองและพาเด็กไปดูหลักฐานในพื้นที่
ให้เวลาอาคารจัดแสดงสักหนึ่งถึงสองชั่วโมง ถ้ามากับเด็กที่อยากเห็นไดโนเสาร์ก่อน ให้มองหาโซนโลกของสัตว์เลื้อยคลานและไดโนเสาร์ไทย แล้วค่อยย้อนคุยว่าทำไมพิพิธภัณฑ์จึงเริ่มเล่าตั้งแต่กำเนิดโลก ลองชวนเด็กเลือกชิ้นหนึ่งจากป้ายในตู้ แล้วตามหาตำแหน่งของกระดูกชิ้นนั้นบนโครงจัดแสดง จะช่วยให้เห็นว่าฟอสซิลหนึ่งชิ้นกับโครงทั้งตัวให้ข้อมูลคนละอย่าง ใครชอบอ่านละเอียดเผื่อเวลาแต่ละโซนเพิ่มได้ อาคารจัดแสดงมีแปดโซน ตั้งแต่เรื่องกำเนิดโลกไปจนถึงเรื่องมนุษย์
จุดที่ควรเผื่อเวลาอีกช่วงคืออาคารครอบหลุมขุดภูกุ้มข้าว ถามเจ้าหน้าที่ที่อาคารหลักก่อนว่าทางไปใช้เส้นไหนและวันนั้นเปิดให้ดูถึงบริเวณใด เมื่อถึงราวชม ลองมองหาชิ้นกระดูกยาวและสังเกตว่าบางชิ้นเรียงต่อกันอย่างไร ตัวอย่างสำคัญจากพื้นที่คือไดโนเสาร์กินพืชคอยาวภูเวียงโกซอรัส สิรินธรเน่ ผู้ใหญ่ที่เดินช้าอาจเก็บเฉพาะอาคารหลักก่อน ส่วนครอบครัวที่ยังมีแรงค่อยแบ่งเวลาไปหลุมขุด เดินตามทางอนุญาตและงดเอื้อมแตะฟอสซิล
ถ้าไปช่วงพฤศจิกายนถึงกุมภาพันธ์ อากาศในอีสานมักเหมาะกับการจัดจุดกลางแจ้งต่อหลังชมอาคาร ช่วงร้อนหรือมีฝนให้จัดพิพิธภัณฑ์เป็นจุดหลักและสลับแผนได้ตามอากาศ มื้อกลางวันแวะร้านในสหัสขันธ์ ลองเลือกไก่ย่าง ส้มตำ และข้าวเหนียว หรือถามหาปลาจากแถบลำปาวตามที่ร้านมี ถ้าพาเด็กไปให้แยกพริกไว้ก่อน ช่วงบ่ายจะเลือกชมวิวจากฝั่งสะพานเทพสุดาหรือแวะวัดพุทธาวาสภูสิงห์ก็ได้ หากเลือกสะพานให้จอดในจุดที่อนุญาตแล้วเดินชมจากจุดปลอดภัย
จัดวันเที่ยวให้พอดี
จากตัวเมืองกาฬสินธุ์ ขับรถหรือเหมารถไปทางอำเภอสหัสขันธ์ แล้วปักหมุดพิพิธภัณฑ์สิรินธร ตำบลโนนบุรี เป็นจุดแรก เผื่อเวลาสำหรับแวะและหาที่จอด หากบินมาลงขอนแก่นและจะเที่ยวหลายจุด รถเช่าหรือรถพร้อมคนขับแบบไปกลับจัดแผนได้ง่ายกว่า โดยให้ตกลงจุดรับและเวลารอก่อนออกเดินทาง คนที่เดินทางด้วยรถสาธารณะควรสอบถามเที่ยวต่อจากกาฬสินธุ์และจุดลงที่ใช้ได้ในวันนั้น รวมถึงนัดรถขากลับก่อนเข้าชม หากมาเพื่อหลุมขุดโดยเฉพาะให้ยืนยันสถานะเปิดก่อนเดินทาง
ดูแผนที่และข้อมูลทางการ
ภาพประกอบสร้างด้วย AI สื่อถึงหลุมขุดฟอสซิล ไม่ใช่ภาพถ่ายพื้นที่จริง
