ปลาเน่าหรือปลาร้า โบราณของหมู่บ้านคนไทยในรัฐอัสสัมประเทศอินเดีย

ปลาเน่าหรือปลาร้า โบราณของหมู่บ้านคนไทยในรัฐอัสสัมประเทศอินเดีย

ครั้งหนึ่งในทริปอินเดียที่ผม mr.hotsia ได้มีโอกาสเดินทางลึกเข้าไปยังรัฐอัสสัม ซึ่งเป็นพื้นที่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมและชาติพันธุ์ ผมได้พบกับสิ่งที่เรียกได้ว่าเป็นสมบัติทางวัฒนธรรมของชาวไทพ่าเก ชุมชนคนไทยที่อาศัยอยู่ในหมู่บ้านเล็กๆ แห่งหนึ่งในอัสสัม ที่นี่ผมได้เรียนรู้และลิ้มรสอาหารพื้นบ้านที่ไม่ธรรมดา นั่นคือ “ปลาเน่า” หรือที่คนท้องถิ่นเรียกกันว่า “ปลาร้า” ซึ่งเป็นอาหารโบราณที่สืบทอดกันมาหลายชั่วอายุคน

ปลาเน่าหรือปลาร้าในหมู่บ้านชาวไทพ่าเกนี้ไม่ใช่แค่เรื่องของรสชาติ แต่เป็นเรื่องราวความผูกพันกับธรรมชาติและวิถีชีวิตที่เรียบง่ายของชาวบ้าน ผมเดินชมตลาดเล็กๆ ของหมู่บ้านซึ่งเต็มไปด้วยกลิ่นหอมและกลิ่นเปรี้ยวเฉพาะตัวของปลาเน่า ที่วางเรียงรายอยู่ในภาชนะดินเผาและไม้ไผ่เก่าแก่ ผมเห็นชาวบ้านกำลังเตรียมปลาเน่ากันอย่างตั้งใจ ทั้งการหมักปลาให้ได้ที่และการเลือกวัตถุดิบที่สดใหม่จากแม่น้ำในท้องถิ่น

สิ่งที่ทำให้ผมประทับใจอย่างมากคือวิธีการหมักปลาเน่าที่ใช้ภูมิปัญญาท้องถิ่นแท้ๆ โดยไม่ใช้สารเคมีหรือวัตถุกันเสียใดๆ ปลาเน่าถูกหมักโดยใช้เกลือและสมุนไพรธรรมชาติ ผ่านกระบวนการที่พิถีพิถันและต้องใช้เวลาหลายเดือน กลิ่นที่ออกมาหอมชวนให้น้ำลายสอ และรสชาติที่ได้ถือเป็นรสชาติที่ยากจะลืมเลือนสำหรับคนที่ชื่นชอบอาหารหมักดองแบบดั้งเดิม

ตอนที่ผมนั่งกินกับชาวบ้านในบ้านหลังเล็กๆ กลิ่นปลาเน่าคลุ้งไปทั่ว ทั้งคู่มือและพูดคุยถึงที่มาของอาหารนี้ ชาวไทพ่าเกบอกว่าปลาเน่าคือสัญลักษณ์ของการอยู่รอดในยุคที่ยังไม่มีตู้เย็น หมักปลาเก็บไว้กินได้นานและยังอร่อยมากเมื่อเอามาผัดกับผักพื้นบ้านหรือกินคู่กับข้าวสวยร้อนๆ นอกจากนี้ยังมีการใช้ปลาเน่าเป็นเครื่องปรุงรสในแกงและน้ำจิ้มต่างๆ ที่ทำให้รสชาติอาหารกลมกล่อมขึ้นอย่างไม่น่าเชื่อ

การมาเยือนหมู่บ้านนี้ทำให้ผมนึกถึงทริปอื่นๆ ในอินเดียที่เคยไป เช่นที่ บังคาลอร์ เมืองใหญ่ที่เต็มไปด้วยความทันสมัยและสวนสวย หรือแม้แต่ตอนที่ผมได้ไป เที่ยวน้ำชี ที่ซึ่งธรรมชาติและศิลปวัฒนธรรมของชาวพุทธผสมผสานกันอย่างลงตัว แต่ที่นี่ในอัสสัมกลับแตกต่างอย่างสิ้นเชิง เป็นการเดินทางที่พาผมย้อนกลับไปสู่รากเหง้าของมนุษย์ ผ่านอาหารพื้นบ้านที่เรียบง่ายแต่ทรงคุณค่า

ผมยังจดจำบรรยากาศของหมู่บ้านที่ล้อมรอบด้วยทุ่งนาเขียวขจีและแม่น้ำสายเล็กๆ ที่ชาวบ้านใช้จับปลา การเดินทางมาที่นี่ไม่ได้ง่ายนัก ต้องอาศัยรถยนต์ท้องถิ่นที่ชำนาญเส้นทาง เพราะถนนบางช่วงแคบและขรุขระ แต่ทุกกิโลเมตรที่เดินทางผ่านทำให้ผมได้เห็นความงามของธรรมชาติและความเป็นอยู่ของคนในพื้นที่อย่างแท้จริง

สำหรับใครที่สนใจอยากลองสัมผัสประสบการณ์กินปลาเน่าหรือปลาร้าดั้งเดิมของชาวไทในอัสสัม นอกจากจะได้ลิ้มรสแล้ว ยังได้เรียนรู้เรื่องราวและวิถีชีวิตที่ไม่เหมือนใคร ผมแนะนำให้ลองวางแผนทริปเดินทางไปพร้อมกับการศึกษาวัฒนธรรมท้องถิ่นควบคู่ไปด้วย เพราะนอกจากอาหารแล้ว ชุมชนเหล่านี้ยังมีภูมิปัญญาและประเพณีที่น่าสนใจมากมาย

ถ้าใครชอบผจญภัยและอยากเห็นอินเดียในมุมที่แตกต่าง ลองอ่านเรื่องราวของผมที่ การเดินทางสู่ดาร์จีลิ่ง หรือถ้าอยากสัมผัสบรรยากาศเมืองใหญ่ที่มีความหลากหลายทางวัฒนธรรมอย่าง เจนไน ก็เป็นอีกตัวเลือกที่น่าสนใจ เพราะอินเดียไม่ได้มีแค่สถานที่ท่องเที่ยวชื่อดัง แต่ยังมีชุมชนเล็กๆ ที่เต็มไปด้วยเสน่ห์และเรื่องราวที่รอให้เราไปค้นพบ

สุดท้ายนี้ ผม mr.hotsia ต้องบอกว่า ปลาเน่าหรือปลาร้าของชาวไทในอัสสัม แม้จะดูเหมือนไม่ใช่อาหารหรูหรา แต่กลับเป็นตัวแทนของความอดทน ความรักในธรรมชาติ และความผูกพันของผู้คนกับวิถีชีวิตแบบดั้งเดิม ซึ่งเป็นสิ่งที่หาดูได้ยากในยุคที่ทุกอย่างเปลี่ยนแปลงเร็วแบบนี้ ใครที่ชอบเรื่องราวอาหารพื้นบ้านและวัฒนธรรมไม่ควรพลาดเด็ดขาดครับ

สำหรับคลิปบรรยากาศและเรื่องราวเกี่ยวกับปลาเน่าหรือปลาร้าโบราณนี้ สามารถดูได้ที่ วีดีโอปลาเน่าหรือปลาร้า โบราณของหมู่บ้านคนไทยในรัฐอัสสัมประเทศอินเดีย ที่ผมถ่ายทอดบรรยากาศจริงจากท้องถิ่นอย่างครบถ้วน